Kentsel dönüşüm sürecine giren bina sahipleri, hem yasal olarak korunan hem de süreç boyunca gözetilmesi gereken bir dizi önemli hakka sahiptir. Bu hakların bilinmesi, projenin doğru ilerlemesi ve hak kaybı yaşanmaması açısından büyük avantaj sağlar. Öncelikle hak sahipleri, dönüşüm kararının alınmasından projelendirme ve uygulama aşamasına kadar tüm süreçlerde bilgi alma ve söz sahibi olma hakkına sahiptir. Müteahhit tüm planlamaları şeffaf şekilde paylaşmalı, toplantılar düzenlemeli ve ilerlemeyi düzenli olarak raporlamalıdır.
Hak sahiplerinin en temel güvencelerinden biri de sözleşme hakkıdır. Kat karşılığı veya gelir paylaşımı modeli fark etmeksizin, yapılacak tüm anlaşmalar ayrıntılı bir sözleşme ile resmileştirilmelidir. Sözleşmede bağımsız bölümlerin dağılımı, teslim tarihi, metrajlar, kullanılacak malzemeler, ceza şartları ve müteahhit yükümlülükleri açıkça belirtilmelidir. Böylece hak sahiplerinin olası bir gecikme veya uygunsuzluk karşısında hukuki güvence altına alınması sağlanır.
Dönüşüm sürecinde devlet tarafından sağlanan krediler, kira yardımları ve destekler de hak sahipleri için önemli avantajlardır. Yasalar gereği, riskli yapı raporu bulunan binalarda oturan hak sahipleri çeşitli maddi desteklerden yararlanabilir. Ayrıca hak sahipleri, yeni yapılacak binanın projelerini inceleme, revizyon talep etme ve yapılacak değişiklikler konusunda müteahhitten açıklama isteme hakkına sahiptir.
Son olarak, hak sahiplerinin güvenli ve yönetmeliğe uygun bir bina talep etme hakkı vardır. Bu hak, deprem yönetmeliklerine tam uyum, doğru statik hesaplamalar, nitelikli malzeme kullanımı ve teknik kontrollerle sağlanmalıdır. Kentsel dönüşüm sürecinin başarıyla tamamlanması, hak sahiplerinin bu haklarını bilmesi ve süreci bilinçli takip etmesiyle mümkün olur.
